nieruchomości białystok, NIERUCHOMOŚCI podlasie, mieszkania, domy, działki BIAŁYSTOK
Budowle zabytkowe

 
Nr oferty: 3077
Miejscowość: Lidzbark Warmiński
Dzielnica: PROMOCJA ZAMKÓW
Opis:

W początkach XIII w. w ramionach rzek Łyny i Symsarny znajdował się drewniany gródek o nazwie Lecbarg, który należał do pruskiego plemienia Pogezanów. Gródek ten został zdobyty w 1241 roku przez Zakon Krzyżacki który umocnił go jako budowlę ziemno - drewnianą. Umocnienia te zostały zniszczone w 1242 roku w czasie powstania pruskiego. Odbudowano je ponownie przed 1260 rokiem już jako gród biskupi, gdyż od 1251 należał do biskupów warmińskich i był miejscem o charakterze administracyjnym. Około roku 1350 zapadła decyzja o przeniesieniu z Ornety do Lidzbarka głównej siedziby biskupów warmińskich. Dotychczasowy gród nie spełniał już w tym czasie swojej funkcji obronnej a tym bardziej centralnego ośrodka władzy duchownej i świeckiej w diecezji warmińskiej.   

Budowę nowego zespołu obronnego rozpoczął Jan I z Miśnii(1350 - 1355), który położył fundamenty i mury trzech skrzydeł zamku. Rozpoczęte dzieło kontynuował jego następca Jan II z Strypok i w latach 1355 - 1373 podciągnięto pod dach cztery skrzydła, wykonano również część sklepień dwukondygnacyjnych piwnic i przyziemia oraz bruzdy pod sklepienia krużganka. Roboty ukończono za rządów biskupa Henryka Sorboma (1373 - 1401). Doprowadzony wówczas do zamku wodociąg między innymi zasilał "wodotrysk w pniu drzewa" usytuowany na środku malowniczego dziedzińca. W tym samym czasie powstały przedzamcza. W południowym mieściła się stajnia i wozownia, zaś w północnym młyn i różne warsztaty rzemieślnicze. Całość w latach 1373 - 1401 otoczono murami obronnymi a od strony południowej, wschodniej i północnej fosą zasilaną z wyżej położonej Symsarny. Tak ukształtowany zespół stanowił do 1772 roku centralny ośrodek władzy świeckiej i gospodarczej na terenie Warmii i kościelnej w diecezji.

Zakon Krzyżacki
Dzieje Warmii w czasach Krzyżackich to uporczywa obrona odrębności ustrojowych przed zakusami Zakonu i szukanie w tych dążeniach także oparcia w Polsce Natychmiast po bitwie pod Grunwaldem biskup Henryk IV Vogelsang (1401 - 1415) złożył hołd Królowi Jagielle, za co do śmierci był prześladowany przez Krzyżaków. Zmusili oni biskupa do opuszczenia Warmii, którą opanował wielki mistrz Zakonu Henryk von Plauen. Rezydował on w zamku w latach 1411 - 1413.

Związek Pruski
Przełomem w zmaganiach polsko - krzyżackich na terenie Warmii było przystapienie Lidzbarka w 1440 roku do Zwiazku Pruskiego. W lutym 1454 roku spiskowcy lidzbarscy opanowali zamek, kładąc kres rządom stronnika Krzyżaków biskupa Franciszka Kuhschmulza. W okresie wojny trzynastoletniej(1454 - 1466) w zamku przebywali czescy zaciężni w słuzbie polskiej. W 1461 roku biskup Paweł Legendorf spłacił zacieżnych i objął władzę nad zamkiem. Wiek XV oprócz zmian politycznych o przełomowym znaczeniu przyniósł zamkowi szereg zniszczeń zwiazanych z licznymi pożarami budowli, szczególnie w latach 1442 i 1497. W trakcie odbudowy zamku ozdobiono go trzema narożnymi wieżyczkami a kaplicę i salę audiencyjną przesklepiono ponownie, ale już sklepieniem wielogwiaździstym.

Dwór książęcy
Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego, podpisanego 19 października 1466 r. Warmia została przyłączona do Polski. Do 1795 roku na zamku lidzbarskim rezydowali jako biskupi wybitni przedstawiciele kultury i nauki polskiej.

Od końca XVI wieku zamek stopniowo zatracał swą funkcję obronną. Zgodnie z modą epoki renesansu i baroku rozrastał się i przekształcał w okazały dwór książęcy, bogato wyposażony w wytworne sprzęty, biblioteki i dzieła sztuki. Do nowych funkcji przystosowano pomieszczenia zamkowe, dzieląc je na mniejsze i ozdabiając bogato malowidłami.

W latach 1589 - 1599 biskup Andrzej Batory do skrzydła północnego dobudował pałac - tzw. "pokoje kardynalskie" (rozebrany w 1767 r.). Kolejną inicjatywę podjął biskup Jan Stefan Wydżga. Zbudował on w latach 1666 - 1673 pałac barokowy przy południowym skrzydle zamku. Obie budowle łączyły się na poszczególnych kondygnacjach i stanowiły jedną całość. Nowy pałac przejął funkcje mieszkalne i reprezentacyjne. Mieszkało w nim ostatnich ośmiu biskupów polskich.

Wojna Północna
Wyjątkowej grabieży i zniszczenia dorobku kulturalnego doświadczyła Warmia podczas wojny północnej (1700 - 1721). Rezydujący na zamku król szwedzki Karol XII polecił z niego zabrać cenne zbiory biblioteczne, archiwalne i dzieła sztuki. Próbę powrotu do dawnej świetności podjęli w XVIII w. biskupi, m. in. Krzysztof Andrzej Szembek (1724 - 1766) i Adam Stanisław Grabowski (1741 - 1766).

Rozbiory Polski
Dalszemu rozwojowi kres położył pierwszy rozbiór Polski w 1772 r. , w ramach którego król pruski Fryderyk II wcielił Warmię do swego państwa. Została zlikwidowana odmienność ustrojowa Warmii a dochody samego biskupa zmniejszyły się o 2/3. Nie mniej rezydencja pod rządami Ignacego Krasickiego (1767 - 1795) w dalszym ciągu błyszczała przepychem i była szeroko znana dzięki ogrodom, które doprowadził do wielkiej świetności. Po wyjeździe biskupa Krasickiego do Gniezna w 1795 roku opuszczona budowla szybko podupadła. Jego następcy biskupi Karol i Józef Hohenzollernowie na zawsze porzucili zamek i zamieszkali w Oliwie.

Wojny Napoleońskie
W okresie wojen napoleońskich oraz w latach trzydziestych XIX wieku wnętrza zamku zostały zaadoptowane na szpital wojskowy, piekarnię oraz koszary. Cały budynek został zdewastowany do tego stopnia, że kilkanaście lat później naczelne władze Prus Wschodnich podjęły decyzję rozbiórki zamku. Na skutek protestu mieszkańców miasta ograniczono się tylko do usunięcia pałacu Wydżgi, który rozebrano na przełomie lat 1839 - 1840.

W 1857 roku ówczesny biskup warmiński Ambroży Geritz (1842 - 1867) powołał na zamku szpital i sierociniec Fundacji św. Józefa. Prace remontowe i adaptacyjne w zamku na te cele zostały przeprowadzone w latach 1857 - 1859 przez architekta lidzbarskiego Jestera. Szpital rozwiązano w 1877 roku, natomiast sierociniec pozostał w jego murach do 1932 roku

W 1927 roku w zamku rozpoczęto kompleksowe prace konserwatorskie i powołano muzeum regionalne. Niezależnie od muzeum swą działalność na terenie zamku prowadził diecezjalny ośrodek oświatowy. W czasie II wojny światowej zamek przejęła administracja państwowa.

Po II wojnie światowej prace konserwatorskie zostały zakończone. Ich największe nasilenie przypadło na lata 1971 - 1973 i 1980 - 1985. Do 1957 roku zamek nie posiadał właściwego użytkownika i pozostawał pod opieką Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W październiku 1957 roku przejęło go Stowarzyszenie Społeczno - Kulturalne "Pojezierze". Powołało ono w 1961 roku Muzeum Warmińskie, które 1 stycznia 1963 roku przejęło Muzeum Warmińskie w Olsztynie, tworząc tu swój oddział.

Zamek lidzbarski jest jedną z najświetniejszych i najlepiej zachowanych budowli obronnych z okresu średniowiecza w Polsce. Uznany został w 1963 roku za pomnik historii i wpisany do rejestru zabytków grupy "0

Przeznaczono wówczas niższą kondygnację piwnic na więzienie dla rosyjskich jeńców. Mimo, że obiekt nie ucierpiał bezpośrednio od działań wojennych, to zbiory po byłym muzeum uległy dewastacji i rozgrabieniu. Ocalałą resztę w 1945 roku zabezpieczyło Muzeum Mazurskie w Olsztynie
Po II wojnie światowej prace konserwatorskie zostały zakończone. Ich największe nasilenie przypadło na lata 1971 - 1973 i 1980 - 1985. Do 1957 roku zamek nie posiadał właściwego użytkownika i pozostawał pod opieką Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W październiku 1957 roku przejęło go Stowarzyszenie Społeczno - Kulturalne "Pojezierze". Powołało ono w 1961 roku Muzeum Warmińskie, które 1 stycznia 1963 roku przejęło Muzeum Warmińskie w Olsztynie, tworząc tu swój oddział.

Zamek lidzbarski jest jedną z najświetniejszych i najlepiej zachowanych budowli obronnych z okresu średniowiecza w Polsce. Uznany został w 1963 roku za pomnik historii i wpisany do rejestru zabytków grupy "0

 



Cena: do uzgodnienia